২০২৫ চনৰ ৩ এপ্ৰিল ভাৰতীয় গণতন্ত্ৰৰ ইতিহাসত চিৰস্মৰণীয় হৈ থাকিব। মাজনিশা ২ বজালৈকে লোকসভাত ৱাকফ সংশোধনী বিধেয়ক সন্দৰ্ভত বিতৰ্ক হৈ ভোট বিভাজনৰ অন্তত গৃহীত হয়।
ৱাকফ (সংশোধনী) বিধেয়ক ২০২৫ সন্দৰ্ভত শাসক আৰু বিৰোধীৰ মাজত তীব্ৰ বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হয়, য’ত চৰকাৰে ইয়াক মুছলমান সম্প্ৰদায়ৰ কল্যাণৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বুলি অভিহিত কৰাৰ বিপৰীতে বিৰোধীয়ে ইয়াক মুছলমানৰ ধৰ্মীয় বিষয়ত হস্তক্ষেপ বুলি অভিহিত কৰে। অৱশেষত দীৰ্ঘদিনীয়া বিতৰ্ক আৰু ৰাজনৈতিক অভিযোগ আৰু প্ৰতিঅভিযোগৰ মাজতে ২৮৮ ভোটৰ বিপৰীতে ২৩২ ভোটত বিধেয়কখন গৃহীত হয়।
সাধাৰণতে নিশা ৯-১০ বজাত সংসদৰ অধিৱেশন শেষ হয় যদিও ২ এপ্ৰিলত পৰিস্থিতি আছিল কিছু সুকীয়া। বিৰোধী দলৰ নেতা ৰাহুল গান্ধী, এ আই এম আই এমৰ মুৰব্বী আছাদুদ্দিন ওৱেছি, কংগ্ৰেছৰ গৌৰৱ গগৈকে ধৰি বহু জ্যেষ্ঠ নেতাই বিধেয়কখনৰ তীব্ৰ বিৰোধিতা কৰিছিল। আনহাতে কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী অমিত শ্বাহ, সংখ্যালঘু পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী কিৰেন ৰিজিজু আৰু সংসদীয় পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী প্ৰহ্লাদ যোশীয়ে চৰকাৰী পক্ষৰ পৰা দায়িত্ব লয়।
নিশা ১ বজাৰ পাছতো যেতিয়া বিতৰ্কৰ অন্ত পৰিব নোৱাৰিলে, তেতিয়া লোকসভাৰ অধ্যক্ষ ওম বিৰলাই সদনৰ কাম-কাজ অব্যাহত ৰখাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ইয়াৰ ওপৰত বিৰোধীয়ে আপত্তি কৰিছিল যদিও শাসকীয় দলে বিধেয়কখন সংখ্যাগত শক্তিৰ ভিত্তিত গৃহীত কৰাৰ প্ৰস্তুতি চলায়। মাজনিশা ২ বজাত ভোট বিভাজন হোৱাৰ সময়ত শাসকীয় দলে ২৮৮টা ভোট লাভ কৰি জয়লাভ কৰাৰ বিপৰীতে বিৰোধীৰ ২৩২টা ভোটে বিধেয়কখন ৰোধ কৰাত ব্যৰ্থ হয়।
বিধেয়কখন গৃহীত হোৱাৰ পাছত কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী কিৰেন ৰিজিজুৱে কয় যে প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোডীৰ চৰকাৰে সমাজৰ প্ৰতিটো শ্ৰেণীৰ যত্ন লয়। ৱাকফৰ সম্পত্তি পৰিচালনাৰ ক্ষেত্ৰত স্বচ্ছতা অনাটো চৰকাৰৰ দ্বায়িত্ব। এই বিধেয়কখনে ৱাকফৰ সম্পত্তিৰ সঠিক ব্যৱহাৰ আৰু ইয়াৰ অপব্যৱহাৰ ৰোধ কৰাটো নিশ্চিত কৰিব।
ইফালে বিৰোধীক লক্ষ্য কৰি গৃহমন্ত্ৰী অমিত শ্বাহে কয় যে, বিৰোধীয়ে অপ্ৰয়োজনীয়ভাৱে ৱাকফক লৈ বিভ্ৰান্তি বিয়পাইছে। এই বিধেয়কখনে কাৰো অধিকাৰ খৰ্ব কৰা নকৰে, বৰঞ্চ ইয়াক অধিক ফলপ্ৰসূ কৰিহে তুলিব। কংগ্ৰেছে ৬০ বছৰ ক্ষমতাত আছিল যদিও মুছলমানৰ স্বাৰ্থত একো নকৰিলে। বিজেপিয়ে যেতিয়া মুছলমানৰ বিকাশৰ বাবে পদক্ষেপ লৈছে, তেতিয়া বিৰোধীয়ে ইয়াত বাধাৰ সৃষ্টি কৰিব বিচাৰিছে।
ইফালে কংগ্ৰেছৰ সাংসদ গৌৰৱ গগৈয়ে কয় যে, এই বিধেয়কৰ জৰিয়তে চৰকাৰে সংখ্যালঘুৰ ধৰ্মীয় বিষয়ত হস্তক্ষেপ কৰিছে। প্ৰথমে মুছলমানৰ মাটি চৰকাৰৰ টাৰ্গেট আছিল, তাৰ পিছত এতিয়া আন সংখ্যালঘুৰ পাল। এই বিধেয়কখন সংবিধানৰ মৌলিক মনোভাৱৰ বিৰুদ্ধে।
বিৰোধী দলসমূহে লোকসভাত বিধেয়কখন যুটীয়া সংসদীয় সমিতিলৈ প্ৰেৰণৰ দাবী জনাইছিল যদিও চৰকাৰে ইয়াক নাকচ কৰে। ইয়াৰ পূৰ্বে ২০২৪ চনতো এই বিধেয়কখন উত্থাপন কৰা হৈছিল, যিখন বিৰোধীৰ হেঁচাত জেপিচিলৈ প্ৰেৰণ কৰা হৈছিল। পাঁচ মাহৰ পৰ্যালোচনাৰ অন্তত কিছু সংশোধনী কৰি ২০২৫ চনত সংসদত পুনৰ উত্থাপন কৰা হয়।
শাসকীয় দল আৰু বিৰোধীৰ মাজত ৰাজনীতি তুংগত এই বিধেয়কখনৰ ওপৰত আলোচনাৰ সময়ত শাসকীয় দল আৰু বিৰোধীৰ মাজত অহৰহ মত-বিৰোধ চলি আছিল। বিজেপিৰ সাংসদসকলে এই বিধেয়কখনক মুছলমান সম্প্ৰদায়ৰ বাবে ‘ঐতিহাসিক সংস্কাৰ’ বুলি অভিহিত কৰাৰ বিপৰীতে কংগ্ৰেছ আৰু অন্যান্য বিৰোধী দলসমূহে ইয়াক মুছলমান সম্প্ৰদায়ৰ অধিকাৰ দুৰ্বল কৰি তোলাৰ এক পদক্ষেপ বুলি অভিহিত কৰে।
বিধেয়কখনৰ এটা ডাঙৰ পৰিৱৰ্তন আছিল যে এতিয়া দুজন অমুছলমান সদস্যকো ৱাকফ ব’ৰ্ডত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে। এই সন্দৰ্ভত ৰিভল্যুচনেৰী ছ’চিয়েলিষ্ট পাৰ্টিৰ সাংসদ এন. প্ৰেমচন্দ্ৰনে সংশোধনী প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়, যিটো ২৩১ ভোটৰ বিপৰীতে ২৮৮ ভোটত নাকচ কৰা হয়। বিৰোধীয়ে যুক্তি দিছিল যে ইয়াৰ ফলত ৱাকফ ব’ৰ্ডৰ ধৰ্মীয় স্বায়ত্তশাসনত প্ৰভাৱ পৰিব।
আইনী আৰু সামাজিক প্ৰভাৱ বিধেয়কখন গৃহীত হোৱাৰ লগে লগে ৱাকফৰ সম্পত্তিৰ নিৰীক্ষণ আৰু পৰিচালনাৰ বাবে নতুন ব্যৱস্থা কাৰ্যকৰী কৰা হ’ব। চৰকাৰে দাবী কৰিছে যে ইয়াৰ ফলত ৱাকফৰ সম্পত্তিৰ অপব্যৱহাৰ বন্ধ হ’ব আৰু ইয়াক ভালদৰে ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা যাব।
নিশা ২ বজাত সংসদত বিধেয়কখন গৃহীত হোৱাৰ এই ঘটনাই দেখুৱাইছে যে শাসকীয় দল আৰু বিৰোধীৰ সংঘাত কিমান তীব্ৰ হৈ পৰিছে। এই বিধেয়কখন সংসদে গৃহীত কৰিছে যদিও ইয়াৰ প্ৰভাৱ সন্দৰ্ভত ৰাজনৈতিক বিতৰ্ক অব্যাহত থাকিব।
