হিমালয়ত হিমবাহ গলি যোৱাৰ লগে লগে হিমবাহৰ হ্ৰদৰ সম্প্ৰসাৰণ আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত সম্ভাৱ্য বিপদৰ বিষয়ে উদ্বেগ বৃদ্ধি হৈছে। ২০২৬ চনত প্ৰকাশিত উপগ্ৰহভিত্তিক এক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে- ২০১৬-১৭ চনৰ পৰা এছিয়াৰ উচ্চ হিমালয় অঞ্চলত হিমালয়ৰ হ্ৰদৰ মুঠ আয়তন ৫.৫ শতাংশ বৃদ্ধি পাইছে। ইফালে ভাৰতীয় হিমালয় নদী উপত্যকাৰ ৬৭৬টা হিমবাহৰ হ্ৰদৰ আকাৰ যথেষ্ট বৃদ্ধি পোৱা দেখা গৈছে। ইয়াৰে ১৩০ টা হ্ৰদ ভাৰততেই অৱস্থিত।
অধ্যয়ন অনুসৰি, ভাৰতৰ এই সম্প্ৰসাৰিত হ্ৰদসমূহৰ ভিতৰত ৬৫টা হ্ৰদ সিন্ধু নদী অৱবাহিকাত, ৭টা হ্ৰদ গংগা অৱবাহিকাত আৰু ৫৮টা হ্ৰদ ব্ৰহ্মপুত্ৰ অৱবাহিকাত আছে। বিশেষজ্ঞসকলে কয় যে, হিমবাহৰ হ্ৰদৰ সম্প্ৰসাৰণ এক চিন্তাৰ বিষয় কাৰণ এই হ্ৰদসমূহৰ কিছুমান বৰফ, শিল বা ধ্বংসাৱশেষেৰে নিৰ্মিত প্ৰাকৃতিক বান্ধৰ আঁৰত অৱস্থিত। যদি এনে মথাউৰি ভাঙি যায়, তেন্তে হঠাতে তলৰ ফালে থকা বৃহৎ পৰিমাণৰ পানীৰ প্ৰবাহে বানপানী আৰু ধ্বংসলীলাৰ আশংকা সৃষ্টি কৰিব পাৰে।
এক নতুন উপগ্ৰহৰ অধ্যয়নত উচ্চ হিমালয় এছিয়াত মুঠ ৩১,৬৯৮টা হিমবাহ হ্ৰদ চিনাক্ত কৰা হৈছে। ২০১৬-১৭ চনৰ তুলনাত তেওঁলোকৰ মুঠ ক্ষেত্ৰফল ৫.৫ শতাংশ বৃদ্ধি পাইছে। এই অধ্যয়নত পূৱ হিমালয়ৰ হিমবাহৰ হ্ৰদৰ সম্প্ৰসাৰণ বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য বুলি ধৰা পৰিছে। কেৱল এই অঞ্চলতে হ্ৰদৰ আয়তন প্ৰায় ১৪.১ বৰ্গ কিলোমিটাৰ বৃদ্ধি পায়।
সাধাৰণতে হিমবাহৰ পিছুৱাই যোৱা আৰু গলি যোৱা বৰফৰ পৰা নিৰ্গত পানী জমা হোৱাৰ ফলত হিমবাহৰ হ্ৰদ গঠন হয়। এই হ্ৰদবোৰৰ বহুতো প্ৰাকৃতিকভাৱে বৰফ, শিল বা ধ্বংসাৱশেষেৰে নিৰ্মিত মথাউৰিৰে আবৃত। ভাৰতীয় মহাকাশ গৱেষণা সংস্থা (ISRO)ৰ উপগ্ৰহৰ তথ্যৰ ভিত্তিত পুৰণি অধ্যয়নতো ভাৰতীয় হিমালয় নদী উপত্যকাত হিমবাহৰ হ্ৰদৰ সম্প্ৰসাৰণৰ কথা পোহৰলৈ আহিছে।
১৯৮৪ চনৰ পৰা বৰ্তমানলৈকে উপগ্ৰহৰ তথ্যৰ ভিত্তিত ইছৰোৱে ১০ হেক্টৰতকৈও ডাঙৰ ২৪৩১টা হিমবাহৰ হ্ৰদৰ অধ্যয়ন কৰিছিল। ইয়াৰে ১৯৮৪ চনৰ পৰা ৬৭৬টা হ্ৰদৰ আকাৰ যথেষ্ট বৃদ্ধি পোৱা দেখা গৈছে। এই ৬৭৬টা হ্ৰদৰ ভিতৰত ১৩০টা হ্ৰদ ভাৰতত অৱস্থিত আছিল। অধ্যয়ন অনুসৰি, এই হ্ৰদসমূহৰ ভিতৰত ৬০১টা হ্ৰদৰ আয়তন দুগুণতকৈও অধিক বৃদ্ধি পাইছিল। এই পৰিৱৰ্তনে হিমালয় অঞ্চলৰ জলবায়ু আৰু হিমবাহ পৰিৱৰ্তনৰ লগত জড়িত সম্ভাৱ্য বিপদৰ দিশটোলৈ আঙুলিয়াই দিয়ে।
বাৰিষাত হিমালয় অঞ্চলৰ হিমবাহৰ হ্ৰদৰ অৱস্থাৰ ওপৰত ইছৰোৱে নিৰন্তৰ নিৰীক্ষণ কৰি আছে। এই অধ্যয়নৰ অংশ হিচাপে ২৬টা এন এইচ পি চি জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ জলাশয় এলেকাত অৱস্থিত ২০২৪টা হিমবাহৰ হ্ৰদ নিৰীক্ষণ কৰা হৈছে। উপগ্ৰহৰ তথ্যই হ্ৰদসমূহৰ আকাৰ, পানীৰ স্তৰ আৰু চাৰিওফালৰ ভূতাত্ত্বিক পৰিৱৰ্তন নিৰীক্ষণ কৰাত সহায় কৰে। ইয়াৰ দ্বাৰা সম্ভাৱ্য বিপদজনক অঞ্চল চিনাক্ত কৰাত সহায়ক হ’ব পাৰে আৰু সময়মতে সতৰ্কবাণী ব্যৱস্থা শক্তিশালী হ’ব পাৰে।
হিমালয়ৰ হিমবাহৰ হ্ৰদৰ আকাৰ বৃদ্ধি পোৱাৰ লগত ভূমিস্খলনৰ আশংকা জড়িত হৈ আছে। প্ৰচণ্ড বৰষুণ, শিলৰ ছিটিকি পৰা, পাহাৰৰ ঢালৰ পৰিৱৰ্তনে কেতিয়াবা হিমবাহৰ হ্ৰদ থকা প্ৰাকৃতিক বান্ধবোৰৰ ওপৰত চাপ বৃদ্ধি কৰিব পাৰে। ইছৰোৰ উপগ্ৰহভিত্তিক তথ্য অনুসৰি হিমালয়ৰ পৰ্বতমালাত এতিয়ালৈকে ৮০ হাজাৰৰো অধিক ভূমিস্খলনৰ তথ্য পোৱা গৈছে।
হিমবাহৰ হ্ৰদৰ ক্ৰমবৰ্ধমান সম্প্ৰসাৰণ, প্ৰাকৃতিক বান্ধৰ অস্থিৰতা, আৰু ভূমিস্খলনৰ সংমিশ্ৰণে হিমালয় অঞ্চলত বাস কৰা জনসংখ্যাৰ লগতে জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প আৰু তলৰ অঞ্চলৰ বাবে বিপদ বৃদ্ধি কৰিব পাৰে। গতিকে উপগ্ৰহৰ নিৰীক্ষণ, সময়মতে সতৰ্কবাণী দিয়া, দুৰ্বল অঞ্চলত দুৰ্যোগ ব্যৱস্থাপনাৰ প্ৰস্তুতি শক্তিশালী কৰাটো অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি বিবেচিত হৈছে।
