যিকোনো গণতান্ত্ৰিক ব্যৱস্থাত শান্তিপূৰ্ণ প্ৰতিবাদক নাগৰিকৰ এক অতি প্ৰয়োজনীয় অধিকাৰ বুলি গণ্য কৰা হয়। ভাৰতৰ সংবিধানে জনসাধাৰণক নিজৰ মতামত প্ৰকাশ আৰু শান্তিপূৰ্ণভাৱে একত্ৰিত হোৱাৰ স্বাধীনতাও নিশ্চিত কৰিছে। অৱশ্যে এই অধিকাৰ সম্পূৰ্ণ সীমাহীন নহয়। ৰাজহুৱা শৃংখলা, নিৰাপত্তা আৰু আইন-শৃংখলা বজাই ৰাখিবলৈ বহু ক্ষেত্ৰত সমাৱেশ বা পদযাত্ৰা কৰাৰ পূৰ্বে প্ৰশাসনিক অনুমতিৰো প্ৰয়োজন হয়।
শেহতীয়াকৈ সংসদৰ পদযাত্ৰা আৰু প্ৰতিবাদক লৈ সৃষ্টি হোৱা বিতৰ্কৰ পিছতেই ভাৰতত প্ৰতিবাদৰ নিয়ম কি আৰু কি পৰিস্থিতিত আৰক্ষীৰ অনুমতি প্ৰদান বা নিষেধাজ্ঞাৰ কৰ্তৃত্ব আছে সেই প্ৰশ্নটো পুনৰ চৰ্চালৈ আহিছে। ভাৰতীয় সংবিধানৰ ১৯(১)(ক) অনুচ্ছেদত প্ৰতিজন নাগৰিকক নিজৰ মত প্ৰকাশৰ স্বাধীনতাৰ অধিকাৰ প্ৰদান কৰা হৈছে। ১৯(১)(খ) অনুচ্ছেদত নাগৰিকৰ শান্তিপূৰ্ণভাৱে আৰু অস্ত্ৰ অবিহনে একত্ৰিত হোৱাৰ অধিকাৰ নিশ্চিত কৰা হৈছে। কিন্তু ১৯(২) আৰু ১৯(৩) অনুচ্ছেদৰ অধীনত চৰকাৰে ৰাজহুৱা শৃংখলা, সুৰক্ষা, সাৰ্বভৌমত্ব, অখণ্ডতা আৰু অন্যান্য আইনী কাৰণত এই অধিকাৰসমূহৰ ওপৰত যুক্তিসংগত আৰু বৈধ বাধা আৰোপ কৰিব পাৰে।
ৰাজহুৱা স্থানত প্ৰতিবাদ, ৰেলী, শোভাযাত্ৰা বা বৃহৎ সমাৱেশ অনুষ্ঠিত কৰিবলৈ সাধাৰণতে সংশ্লিষ্ট আৰক্ষী বা জিলা প্ৰশাসনৰ অনুমতিৰ প্ৰয়োজন হয়। যদিহে এই প্ৰতিবাদ একাধিক আৰক্ষী থানাৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ মাজেৰে পাৰ হয়, তেন্তে সংশ্লিষ্ট আৰক্ষী আয়ুক্ত বা উপ আৰক্ষী আয়ুক্তৰ (ডিচিপি) কাৰ্যালয়ৰ পৰাও অনুমোদনৰ প্ৰয়োজন হ’ব পাৰে।
এই অনুমতিৰ উদ্দেশ্য বিক্ষোভ বন্ধ কৰা নহয়, বৰঞ্চ যান-বাহন, নিৰাপত্তা আৰু আইন-শৃংখলাৰ সঠিক ব্যৱস্থাপনা নিশ্চিত কৰা লগতে জনসাধাৰণৰ সুৰক্ষা আৰু শান্তি বজাই ৰখা।যদি কোনো অঞ্চলত আইন-শৃংখলাৰ পৰিস্থিতিৰ অৱনতি ঘটাৰ সম্ভাৱনা থাকে, তেন্তে প্ৰশাসনে ভাৰতীয় দণ্ডবিধিৰ ১৬৩ নং ধাৰা আৰোপ কৰিব পাৰে। এনে পৰিস্থিতিত প্ৰতিবাদ, সমাৱেশ বা বিক্ষোভৰ ওপৰত সাময়িক নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিব পাৰি।
উচ্চতম ন্যায়ালয়ে বিভিন্ন সিদ্ধান্তত স্পষ্ট কৰি দিছে যে, শান্তিপূৰ্ণ প্ৰতিবাদৰে নাগৰিকে নিজৰ মতানৈক্য প্ৰকাশ কৰাৰ অধিকাৰ আছে। আদালতে এইটোও উল্লেখ কৰিছে যে প্ৰতিবাদ এইদৰেও কৰিব নোৱাৰি, যিয়ে ৰাজহুৱা পথ, যান-বাহন বা আইন-শৃংখলাৰ অধিকাৰত অযথা বিৰূপ প্ৰভাৱ পেলায়।
